Đọc dải nhiệt trong datasheet cho đúng

Dải nhiệt là thông số bị hiểu sai nhiều nhất trên datasheet. Không phải vì hãng ghi mập mờ, mà vì người đọc chỉ nhìn con số to và bỏ qua dòng điều kiện nhỏ bên dưới.

Ba cái bẫy

1. Đó là nhiệt độ môi trường, không phải nhiệt độ trong tủ

Một tủ điện vẽ dạng khung trong suốt, bên trong có máy tính và bộ nguồn, hơi nóng đọng đầy phía trên. Nhiệt kế đặt trong tủ dâng gần kịch, còn nhiệt kế treo ngoài tủ chỉ dâng khoảng một phần ba. — Cùng một lúc, cùng một chỗ: trong tủ và ngoài tủ là hai con số khác hẳn nhau.

Datasheet ghi operating temperature nghĩa là nhiệt độ không khí bao quanh máy. Nếu máy nằm trong tủ điện kín, nhiệt độ trong tủ mới là con số phải so — và nó luôn cao hơn nhiệt độ phòng, vì chính máy cùng các thiết bị khác đang toả nhiệt vào đó.

Kinh nghiệm thực tế: tủ kín không thông gió có thể nóng hơn bên ngoài 10–15°C. Xưởng 40°C thì trong tủ đã 50–55°C.

2. Con số đẹp nhất thường thuộc về CPU yếu nhất

Ba cột cao thấp khác nhau đứng cạnh nhau, cao nhất bên trái. Dưới mỗi cột là một con chip: chip nhỏ nhất nằm dưới cột cao nhất, chip to nhất nằm dưới cột thấp nhất. — Cột là dải nhiệt còn lại. Chip càng khoẻ, cột càng ngắn — không có ngoại lệ.

Một dòng máy hỗ trợ nhiều CPU sẽ có dải nhiệt khác nhau tuỳ CPU. Ví dụ thật từ một datasheet phổ biến:

−40 ~ 70°C với CPU 35W
−40 ~ 60°C với CPU 45W, cần bộ quạt ngoài
−40 ~ 50°C với CPU 65W, cần bộ quạt ngoài

Trang giới thiệu chỉ in −40~70°C. Khách chọn CPU mạnh nhất rồi tưởng vẫn có 70°C — thực tế chỉ còn 50°C, và còn phải mua thêm quạt.

3. Điều kiện về ổ cứng và thông gió

Nhiều dòng ghi thêm chú thích kiểu “với SSD chịu nhiệt rộng” hoặc “có luồng khí lưu thông”. Nghĩa là con số công bố chỉ đạt được khi lắp SSD công nghiệp — SSD thương mại thường chỉ chịu 0–70°C và sẽ là mắt xích yếu nhất.

Nhiệt độ lưu kho khác nhiệt độ hoạt động

Storage temperature luôn rộng hơn, thường −40~85°C. Đó là nhiệt độ máy chịu được khi tắt. Đừng lấy con số này để đánh giá khả năng vận hành — đây là nhầm lẫn hay gặp khi so sánh nhanh hai máy.

Nên trừ hao bao nhiêu

Đừng chọn máy có ngưỡng đúng bằng nhiệt độ cao nhất bạn đo được. Ba lý do:

Nhiệt độ đo hôm nay chưa chắc là ngày nóng nhất trong năm
Máy chạy sát ngưỡng liên tục thì tụ điện và ổ cứng già rất nhanh
Tủ sẽ được lắp thêm thiết bị, nóng thêm

Quy tắc thực dụng: chọn máy có ngưỡng trên cao hơn nhiệt độ tủ dự kiến ít nhất 10°C.

Đo thế nào cho đúng

Tủ điện vẽ dạng khung trong suốt, máy tính gá trên thanh DIN. Một nhiệt kế đặt ngay trong tủ, ngang đúng tầm chiếc máy. Một nhiệt kế khác treo ngoài tủ, vẽ nhạt hơn hẳn. — Nhiệt kế phải nằm trong tủ, ngang chỗ sẽ đặt máy. Cái treo ngoài không nói lên điều gì.

Đặt nhiệt kế trong tủ, ngang vị trí sẽ lắp máy — không đo ở ngoài
Đo vào giờ nóng nhất, thường 13–15h, ngày nắng
Đo khi các thiết bị khác trong tủ đang chạy
Nếu tủ đặt ngoài trời, đo cả khi nắng chiếu trực tiếp lên vỏ tủ

Còn phía lạnh

Cắt dọc một máy tính công nghiệp, bên trong lộ bo mạch. Hơi nước đã ngưng thành giọt bám khắp mặt trong vỏ máy và trên bo. Một giọt lớn treo ngay phía trên một linh kiện, sắp rơi xuống. — Thứ giết máy trong kho lạnh không phải cái lạnh, mà là nước ngưng lại bên trong nó.

Ngưỡng dưới quan trọng ở kho lạnh và vùng núi phía Bắc mùa đông. Vấn đề không chỉ là lạnh mà là đọng sương khi máy tắt rồi bật lại, hoặc khi mở cửa kho. Máy công nghiệp thường ghi kèm non-condensing — nghĩa là chịu ẩm nhưng không chịu được nước ngưng tụ. Kho lạnh nên để máy chạy liên tục, đừng tắt qua đêm.